Ile jest jakich świateł w samochodzie i do czego służą?

Nie wiesz, ile tak naprawdę masz świateł w samochodzie i do czego służy każda lampka? Z tego artykułu dowiesz się, jak policzyć punkty świetlne w swoim aucie, jakie światła są wymagane przepisami i kiedy musisz ich używać. Poznasz też różnice między halogenem, ksenonem i LED oraz Matrix LED, żeby lepiej rozumieć możliwości oświetlenia w nowoczesnych samochodach.

Ile jest jakich świateł w samochodzie i jak liczyć punkty świetlne?

W typowym samochodzie osobowym znajdziesz około 10–12 funkcji oświetlenia zewnętrznego, opisanych w przepisach i instrukcjach producentów. Chodzi o światła mijania, drogowe, pozycyjne, STOP, cofania, kierunkowskazy, do jazdy dziennej DRL, przeciwmgielne, oświetlenie tablicy rejestracyjnej, odblaski oraz światła obrysowe w większych autach. Ponieważ wiele z tych funkcji występuje parami po lewej i prawej stronie, w praktyce oznacza to minimum 15–20 zewnętrznych punktów świetlnych, a z dodatkowymi lampkami w kabinie, bagażniku i ambientem łatwo przekroczysz 30 źródeł światła w jednym aucie.

Można liczyć światła w samochodzie na dwa sposoby. Pierwszy sposób to zliczanie funkcji świetlnych, czyli rodzajów świateł opisanych w prawie i homologacji, takich jak światła mijania, drogowe, dzienne, kierunkowskazy, STOP, cofania, światła pozycyjne czy tylne przeciwmgielne. Drugi sposób to liczenie fizycznych punktów świetlnych, czyli każdej oddzielnej lampki lub modułu LED, które widać z zewnątrz auta, osobno z przodu, z tyłu i z boku. To dlatego ktoś może powiedzieć, że ma „12 rodzajów świateł” i jednocześnie „ponad 25 lampek” w tym samym samochodzie.

Jeśli chcesz szybko policzyć punkty świetlne w swoim aucie, obejdź je powoli po obwodzie i patrz na lampy stronami. Z przodu i z tyłu licz światła parami symetrycznymi, czyli np. 2 światła mijania, 2 drogowe, 2 przednie pozycyjne, 2 tylne pozycyjne, 2 kierunkowskazy. Osobno dolicz światła pojedyncze, takie jak tylne światło przeciwmgielne, jedno światło cofania w wielu modelach, trzecie światło STOP nad szybą oraz 1–2 punkty oświetlenia tablicy rejestracyjnej. W ten sposób szybko zobaczysz, ile lamp masz do okresowej kontroli.

Różnice w liczbie punktów świetlnych często wynikają z wersji wyposażenia danego modelu. Jedno auto może mieć tylko podstawowe reflektory halogenowe, a inne w tej samej rodzinie dostanie światła przeciwmgielne przednie, światła do jazdy dziennej DRL, lampy doświetlające zakręty, światła obrysowe oraz rozbudowane oświetlenie ambientowe we wnętrzu. Kolejny czynnik to technologia: halogen, ksenon HID, pełne LED albo Matrix LED, które łączą wiele diod w jednym reflektorze i potrafią dynamicznie zmieniać kształt wiązki, choć nadal prawnie liczą się jako „2 światła mijania” czy „2 światła drogowe”.

W Unii Europejskiej, w tym w Polsce, liczba wymaganych funkcji oraz minimalna liczba świateł jest określona w Prawie o ruchu drogowym, Rozporządzeniu o warunkach technicznych pojazdów oraz regulaminach UNECE R48. Dzięki temu każde auto dopuszczone do ruchu musi mieć ustalony z góry zestaw świateł, niezależnie od marki czy wersji silnikowej.

Co oznacza różnica między liczbą funkcji świateł a liczbą lampek w aucie?

Funkcja świetlna to nazwa zadania, jakie spełnia światło, na przykład światła mijania, światła drogowe, światła pozycyjne tylne lub światła cofania. Lampka albo punkt świetlny to z kolei fizyczne źródło światła widoczne w reflektorze lub kloszu, czyli żarówka halogenowa, palnik ksenonowy albo moduł LED. Jedna lampa może więc pełnić kilka funkcji jednocześnie, jak żarówka H4, która działa jako światło mijania i drogowe, albo rozbudowany moduł LED z DRL, mijania i drogowymi w jednym reflektorze.

W klasycznym reflektorze halogenowym masz zwykle jedną dużą obudowę z przodu, a w środku osobne żarówki dla funkcji mijania i drogowych albo jedną żarówkę z dwiema włóknami. Z zewnątrz widzisz więc jeden klosz, ale wewnątrz pracują dwa różne źródła światła. W nowoczesnym reflektorze LED lub Matrix LED sytuacja się odwraca. Dla jednej funkcji, na przykład świateł drogowych, może pracować kilkanaście segmentów LED, którymi steruje komputer, lecz według przepisów wciąż jest to para „2 świateł drogowych”, a nie dwadzieścia osobnych świateł.

Podczas przeglądu technicznego i przy sprawdzaniu homologacji liczy się zgodność liczby funkcji i minimalnej liczby świateł zapisanych w przepisach oraz oznaczeniach na lampach. Diagnosta sprawdza, czy auto ma wymagane światła mijania, drogowe, kierunkowskazy, światła STOP, światła pozycyjne, tylne światło przeciwmgielne, światła cofania i oświetlenie tablicy rejestracyjnej, a także czy są one sprawne i prawidłowo ustawione. To, ile dokładnie diod LED pracuje w środku reflektora, nie ma dla niego znaczenia, o ile lampy spełniają wymagania UNECE R48.

Dla Ciebie, jako kierowcy, różnica między funkcjami a fizycznymi lampkami ma znaczenie głównie przy codziennej kontroli oświetlenia. Gdy pytasz „ile jest rodzajów świateł w samochodzie”, mówisz o funkcjach, gdy zastanawiasz się „ile żarówek albo modułów muszę sprawdzić i wymienić”, chodzi już o liczbę punktów świetlnych. Inaczej będziesz rozmawiać z diagnostą o zgodności z przepisami, a inaczej z mechanikiem o kosztach wymiany całego reflektora LED.

Jak dzielą się światła zewnętrzne i wewnętrzne w typowym samochodzie?

W każdym aucie można rozdzielić oświetlenie na światła zewnętrzne i światła wewnętrzne. Światła zewnętrzne to wszystkie lampy, które wpływają bezpośrednio na bezpieczeństwo ruchu, czyli światła mijania, drogowe, pozycyjne przednie i tylne, kierunkowskazy, światła hamowania STOP, cofania, przeciwmgłowe, światła do jazdy dziennej DRL, światła obrysowe oraz odblaski. Światła wewnętrzne odpowiadają głównie za komfort i funkcjonalność kabiny, pomagają znaleźć pasy, przyciski czy bagaże, ale nie są brane pod uwagę przy ocenie widoczności pojazdu z zewnątrz.

Do świateł zewnętrznych w typowym samochodzie można zaliczyć między innymi:

• Światła mijania i drogowe z przodu – w reflektorach, oświetlają drogę przed pojazdem na krótszy i dłuższy dystans.
• Światła pozycyjne z przodu i z tyłu – określają pozycję i szerokość auta podczas jazdy i postoju w gorszych warunkach.
• Kierunkowskazy przód, tył i boczne – sygnalizują zamiar zmiany pasa lub kierunku, współtworzą też światła awaryjne.
• Światła hamowania STOP – informują o hamowaniu, zwykle 2 boczne i 1 centralne nad szybą.
• Światła cofania – białe lampy z tyłu, świecą po wrzuceniu biegu wstecznego.
• Światło przeciwmgielne tylne i ewentualne przednie przeciwmgłowe – poprawiają wykrywalność pojazdu oraz oświetlenie drogi w mgle.
• Oświetlenie tablicy rejestracyjnej oraz odblaski tylne i boczne – zapewniają widoczność auta z tyłu także wtedy, gdy lampy nie świecą.

Oświetlenie wewnętrzne obejmuje wiele drobnych źródeł światła, które poprawiają ergonomię i wygodę:

• Oświetlenie kabiny przednie i tylne, często w formie lampek sufitowych lub mapowych do czytania.
• Podświetlenie deski rozdzielczej, zegarów, przycisków i pokręteł, zwykle w technologii LED.
• Oświetlenie bagażnika, schowka pasażera oraz przestrzeni na nogi dla kierowcy i pasażerów.
• Oświetlenie w drzwiach i klamkach, które ułatwia wsiadanie oraz sygnalizuje otwarte drzwi.
• Oświetlenie ambientowe, czyli delikatne paski LED w drzwiach, tunelu środkowym czy podszybiu, często z regulacją koloru i natężenia.

W przeciętnym, dobrze wyposażonym aucie wewnątrz znajdziesz co najmniej kilkanaście punktów świetlnych, a po doliczeniu każdej małej diody podświetlającej przyciski liczba rośnie nawet do kilkudziesięciu. Choć nie wpływają one bezpośrednio na bezpieczeństwo tak jak światła zewnętrzne, to poprawiają orientację kierowcy w kokpicie, ułatwiają obsługę urządzeń i zmniejszają zmęczenie podczas jazdy po zmroku.

Jakie światła są obowiązkowe w samochodzie i ile musi być każdego z nich?

W Polsce minimalny zestaw świateł w samochodzie osobowym określają ustawa Prawo o ruchu drogowym oraz Rozporządzenie o warunkach technicznych pojazdów, oparte na regulaminach Przepisów UE i UNECE R48. Te akty dokładnie opisują, jakie światła są obowiązkowe, ile ich musi być, w jakim kolorze mają świecić i w którym miejscu auta mogą być zamontowane. Diagnosta na badaniu technicznym zawsze sprawdza, czy auto spełnia te wymagania i czy wszystkie obowiązkowe światła działają poprawnie.

Światła do jazdy dziennej DRL dziś są praktycznym standardem, ale ich status prawny jest specyficzny. Dla nowych samochodów homologowanych w Unii Europejskiej po określonej dacie producent ma obowiązek montażu fabrycznych DRL, natomiast starsze auta bez takich świateł nadal spełniają wymagania, jeżeli jeżdżą na światłach mijania przez całą dobę. DRL nie są więc wyposażeniem, które musi zostać dołożone do każdego starego pojazdu, lecz jeśli są obecne, muszą mieć homologację i pracować zgodnie z UNECE R48.

W wielu autach spotkasz światła dodatkowe, które nie są wymagane, ale często poprawiają komfort lub widoczność. To na przykład przednie światła przeciwmgielne, dodatkowe reflektory doświetlające zakręty, boczne światła odblaskowe czy światła obrysowe w większych pojazdach dostawczych. Prawo dopuszcza takie wyposażenie, jednak stawia warunek, że jeżeli zostało zamontowane, również musi być sprawne, a lampy powinny mieć właściwą barwę i homologację.

Za brak wymaganych świateł lub ich niesprawność grożą realne konsekwencje finansowe. Mandat za niesprawne oświetlenie lub jazdę bez wymaganych świateł zazwyczaj mieści się w przedziale od 50 do 300 zł, zależnie od sytuacji i rodzaju naruszenia. Dodatkowo policjant może zatrzymać dowód rejestracyjny do czasu usunięcia usterki, a diagnosta na przeglądzie wpisze negatywny wynik badania technicznego, jeżeli np. nie działa światło mijania, STOP albo oświetlenie tablicy.

Brak nawet tak drobnego elementu jak pojedynczy odblask, niesprawne oświetlenie tablicy rejestracyjnej czy jedno światło STOP może zakończyć się zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego i koniecznością ponownej wizyty na stacji kontroli pojazdów po naprawie.

Jakie światła znajdują się z przodu auta i do czego służą?

Z przodu samochodu skupia się najwięcej funkcji oświetleniowych, bo właśnie tam znajdują się reflektory odpowiedzialne za oświetlenie drogi. Standardowo masz tam światła mijania, światła drogowe, światła do jazdy dziennej DRL, przednie światła pozycyjne, przednie kierunkowskazy, a często także światła przeciwmgielne przednie i białe odblaski. Wspólnie pełnią role oświetleniowe, sygnalizacyjne i identyfikacyjne, dzięki czemu inni kierowcy widzą Twój pojazd, kierunek jazdy oraz szerokość.

Wśród świateł z przodu jedne służą przede wszystkim do oświetlania drogi, inne do sygnalizacji zamiarów i obecności pojazdu:

• Oświetlające drogę – światła mijania, światła drogowe, przednie światła przeciwmgielne oraz w pewnym zakresie moduły DRL w niektórych układach adaptacyjnych.
• Sygnalizujące i pozycyjne – przednie światła pozycyjne, kierunkowskazy, przednie odblaski i widoczna z zewnątrz forma DRL, które ułatwiają dostrzeżenie auta w dzień.

W przeciętnym samochodzie osobowym z przodu możesz spotkać co najmniej 2 światła mijania, 2 światła drogowe, 2 światła pozycyjne przednie, 2 kierunkowskazy, 2 światła do jazdy dziennej, a w bogatszych wersjach także 0–2 przednich świateł przeciwmgielnych i 2 przednie odblaski. Bardzo często kilka funkcji jest zintegrowanych w jednym dużym reflektorze wielokomorowym lub w jednym module LED, więc z zewnątrz widzisz jeden klosz, a w środku działa kilka różnych funkcji świetlnych sterowanych elektronicznie.

Co robią światła mijania, drogowe i do jazdy dziennej?

Światła mijania to podstawowe światła do jazdy nocą i w warunkach ograniczonej widoczności. Emitują białe światło i mają zasięg mniej więcej 40–50 metrów, przy czym są ustawione asymetrycznie, mocniej oświetlają prawą stronę drogi w ruchu prawostronnym. Zgodnie z art. 51 Prawa o ruchu drogowym kierujący ma obowiązek używania świateł mijania w czasie jazdy w warunkach normalnej przejrzystości powietrza, jeśli nie używa świateł do jazdy dziennej, a także zawsze od zmierzchu do świtu oraz w tunelach i podczas opadów lub mgły.

Światła drogowe, popularnie zwane „długimi”, służą do oświetlania drogi na bardzo dużą odległość, zwykle ponad 100 metrów. Świecą symetrycznym i intensywnym białym światłem, dlatego można ich używać tylko od zmierzchu do świtu na drogach nieoświetlonych. Ten sam art. 51 PoRD nakazuje przełączenie świateł drogowych na mijania wtedy, gdy zbliżasz się do pojazdu jadącego z przeciwka, dojeżdżasz do auta przed sobą albo zbliżasz się do pieszych idących w kolumnie, aby ich nie oślepiać.

Światła do jazdy dziennej DRL mają inną rolę niż mijania czy drogowe. Emitują białe, dobrze widoczne światło, ale o stosunkowo niewielkiej mocy, a ich celem jest przede wszystkim to, aby Twój samochód był wyraźnie widoczny dla innych w ciągu dnia. W większości nowych aut DRL włączają się automatycznie po uruchomieniu silnika i gasną albo przygasają po włączeniu świateł mijania. Nie oświetlają one drogi i zazwyczaj nie włączają tylnych świateł pozycyjnych, dlatego nie można ich traktować jak pełnoprawnego oświetlenia do jazdy nocą.

Relacja między światłami mijania a DRL jest jasno określona. Od świtu do zmierzchu, przy dobrej przejrzystości powietrza, możesz używać samych świateł do jazdy dziennej zamiast mijania. Gdy tylko widoczność się pogarsza, zaczyna padać deszcz lub śnieg, pojawia się mgła, wjeżdżasz w tunel albo zapada zmrok, powinieneś bezzwłocznie przełączyć się na światła mijania, żeby świeciły się także tylne lampy i żeby droga była odpowiednio oświetlona.

W wielu samochodach spotkasz przełącznik świateł z pozycją AUTO oraz czujnik zmierzchu na szybie. System taki automatycznie przełącza DRL na światła mijania, gdy robi się ciemno, np. przy wjeździe do tunelu albo po zapadnięciu zmroku. Wciąż jednak to kierowca odpowiada za prawidłowe używanie oświetlenia, ponieważ nie każdy system reaguje na deszcz czy mgłę i może nie zareagować na krótkotrwałe pogorszenie widoczności.

Jak działają przednie światła pozycyjne, kierunkowskazy i przeciwmgłowe?

Przednie światła pozycyjne emitują delikatne białe światło i mają niewielką moc. Ich zadaniem jest wskazanie pozycji pojazdu z przodu, a nie oświetlanie drogi. Zwykle świecą się razem ze światłami mijania, drogami postojowymi oraz podczas postoju w warunkach niedostatecznej widoczności, aby inni użytkownicy drogi mogli z daleka ocenić, gdzie zaczyna się Twój samochód i jak jest szeroki.

Przednie kierunkowskazy mają barwę żółtą, bursztynową i są umieszczone na zewnętrznych krawędziach reflektorów lub w zderzaku. Działają zawsze razem z bocznymi i tylnymi kierunkowskazami, tworząc spójny sygnał po obu stronach pojazdu. Za pomocą dźwigni kierunkowskazów przy kierownicy informujesz innych o zamiarze skrętu, zmiany pasa ruchu czy wyprzedzania, a odpowiednie użycie tego sygnału ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu.

Przednie światła przeciwmgłowe mogą mieć barwę białą lub selektywnie żółtą i montuje się je nisko w zderzaku, żeby ich wiązka przechodziła pod mgłą i nie odbijała się intensywnie od kropelek wody. Nie są wyposażeniem obowiązkowym, ale w trudnych warunkach bardzo poprawiają widoczność obszaru bezpośrednio przed pojazdem. Przepisy pozwalają ich używać w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza spowodowanej mgłą, intensywnym deszczem lub śnieżycą oraz na oznakowanych drogach krętych od zmierzchu do świtu.

W części modeli samochodów przednie światła przeciwmgłowe są włączone w system doświetlania zakrętów. Oznacza to, że przy niewielkiej prędkości i skręcie kierownicy po stronie skrętu załącza się odpowiednie światło przeciwmgielne, które doświetla wnętrze zakrętu i pobocze. W praktyce poprawia to widoczność pieszych i przeszkód podczas manewrowania w mieście czy na parkingu.

Z doświadczenia serwisowego wynika, że z tymi światłami kierowcy popełniają kilka powtarzających się błędów. Część osób jedzie w nocy tylko na pozycyjnych zamiast na światłach mijania, inni nadużywają przednich świateł przeciwmgłowych przy dobrej widoczności, traktując je jako ozdobę. Bardzo częstym błędem jest także zbyt późne lub zbyt wczesne włączanie kierunkowskazów, co utrudnia innym ocenę Twoich zamiarów.

Jakie światła znajdują się z tyłu i z boku auta i do czego służą?

Z tyłu samochodu dominuje oświetlenie sygnalizacyjne, informujące o tym, co planujesz zrobić i w jakim stanie znajduje się Twój pojazd. Znajdziesz tam tylne światła pozycyjne, światła hamowania STOP, kierunkowskazy tylne, światła cofania, tylne światło przeciwmgielne, oświetlenie tablicy rejestracyjnej oraz czerwone odblaski. Wszystkie te elementy razem zapewniają, że pojazd jest widoczny, a jego zamiary czy manewry są czytelne dla kierowców jadących z tyłu.

Z boku auta często montuje się dodatkowe boczne kierunkowskazy na błotnikach lub w obudowach lusterek, a w większych pojazdach także odblaski boczne i światła obrysowe. Dzięki nim inni uczestnicy ruchu mogą lepiej ocenić długość i szerokość pojazdu, szczególnie po zmroku, na wąskich drogach lub przy wyprzedzaniu długich zestawów.

Najważniejsze tylne światła i ich funkcje można streścić następująco:

• Tylne światła pozycyjne – dwa czerwone punkty po obu stronach, świecą zawsze razem ze światłami mijania lub pozycyjnymi przednimi, wskazują obecność auta od tyłu.
• Światła hamowania STOP – zwykle dwa boczne oraz trzecie światło STOP centralne, intensywnie czerwone, zapalają się po naciśnięciu pedału hamulca i ostrzegają o hamowaniu.
• Światła cofania – jedno lub dwa białe światła, zapalają się automatycznie po wrzuceniu biegu wstecznego, sygnalizują manewr cofania i doświetlają strefę za pojazdem.
• Tylne światło przeciwmgielne – jedno, rzadziej dwa bardzo jasne czerwone światła, włączane ręcznie przy widoczności poniżej około 50 metrów.
• Tylne kierunkowskazy – żółte, migające, po jednym na stronę, informują o zmianie kierunku, współtworzą też światła awaryjne.
• Oświetlenie tablicy rejestracyjnej – jedno lub dwa małe białe punkty, zapewniają czytelność numeru w nocy.
• Odblaski tylne – dwa czerwone elementy odbijające światło, widoczne nawet gdy lampy nie świecą.

Typowa liczba poszczególnych tylnych świateł w samochodzie osobowym wygląda tak. Masz 2 tylne pozycyjne, 2 boczne światła STOP oraz 1 centralne światło STOP, 1 lub 2 światła cofania zależnie od modelu, 1 tylne światło przeciwmgielne (czasem 2 w autach sprzedawanych na różne rynki), 2 tylne kierunkowskazy, 1–2 punkty oświetlenia tablicy oraz 2 tylne odblaski. Taki zestaw jest podstawą widoczności Twojego auta od tyłu i podczas każdego przeglądu technicznego diagnosta zwraca na niego szczególną uwagę.

Jeśli chodzi o oświetlenie z boku pojazdu, spotkasz tam przede wszystkim boczne kierunkowskazy w lusterkach lub na błotnikach, które poprawiają czytelność sygnału zmiany kierunku, oraz boczne odblaski w zderzakach albo na panelach bocznych. W większych pojazdach ciężarowych czy busach występują także światła obrysowe i lampy boczne pozycyjne, które od zmroku pomagają ocenić długość pojazdu i zapobiegają zajechaniu mu drogi przy wyprzedzaniu.

Światła awaryjne to funkcja kierunkowskazów, którą włącza się osobnym przyciskiem z czerwonym trójkątem na konsoli środkowej. Po włączeniu wszystkie kierunkowskazy migają jednocześnie, sygnalizując zatrzymanie auta z powodu awarii lub wypadku albo ostrzegając o nagłym zagrożeniu, na przykład o gwałtownie hamującym korku. Używaj ich podczas postoju awaryjnego, a nie jako usprawiedliwienia nieprawidłowego parkowania.

Jak prawidłowo używać świateł w różnych warunkach jazdy?

Zasady używania świateł w Polsce określa przede wszystkim art. 51 oraz art. 30 Prawa o ruchu drogowym. Cała idea sprowadza się do prostej zasady widzieć i być widocznym, bez oślepiania innych. Przepisy opisują, kiedy trzeba używać świateł mijania, kiedy wolno korzystać ze świateł do jazdy dziennej, w jakich sytuacjach dopuszczalne są światła drogowe oraz kiedy można włączyć przednie i tylne światła przeciwmgielne.

Najważniejsze zasady są proste, ale musisz ich pilnować w praktyce. Światła mijania stosujesz zawsze po zmroku, w tunelach oraz w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza, na przykład podczas deszczu, śniegu, mgły lub zadymienia. W dzień, od świtu do zmierzchu, przy dobrej widoczności możesz je zastąpić światłami do jazdy dziennej DRL, jeśli auto je posiada. Świateł drogowych używasz wyłącznie od zmierzchu do świtu na nieoświetlonych odcinkach dróg i tylko wtedy, gdy masz pewność, że nie oślepisz innych kierowców ani pieszych w kolumnie.

Za nieprawidłowe używanie świateł grożą nie tylko punkty karne, ale też kary finansowe. Jazda bez wymaganych świateł w dzień to zwykle około 100 zł i 2 punkty karne, a od zmierzchu do świtu nawet 300 zł i więcej punktów. Nadużywanie tylnych świateł przeciwmgielnych, oślepianie światłami drogowymi czy poruszanie się tylko na pozycyjnych również może zakończyć się mandatem. W skrajnych sytuacjach, gdy oświetlenie jest niesprawne, policjant ma prawo zatrzymać dowód rejestracyjny, a diagnosta odmówić pozytywnego wyniku badania technicznego.

Do najczęstszych błędów należy jazda w deszczu lub mgle tylko na światłach do jazdy dziennej, poruszanie się nocą wyłącznie na światłach pozycyjnych, nadużywanie tylnego światła przeciwmgielnego w lekkiej mgle oraz używanie „długich” w terenie zabudowanym. Każdy z tych błędów realnie zwiększa ryzyko kolizji, niezależnie od wysokości mandatu.

Jakich świateł używać w dzień, po zmroku i w tunelu?

W dzień przy dobrej widoczności możesz korzystać ze świateł do jazdy dziennej DRL albo jeździć na światłach mijania. Nowsze auta domyślnie uruchamiają DRL zaraz po włączeniu zapłonu, więc kierowca często nie musi robić nic. W starszych samochodach bez DRL masz obowiązek jeździć na światłach mijania przez całą dobę, także w słoneczny dzień w obszarze zabudowanym.

W dzień przy gorszej widoczności, a więc podczas deszczu, śniegu, mgły, smogu albo zadymienia, powinieneś zrezygnować z DRL. Art. 30 PoRD wymaga, aby w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza włączyć światła mijania lub przednie światła przeciwmgielne albo oba te rodzaje jednocześnie. Dotyczy to także jazdy w środku dnia po autostradzie w ulewie, gdy samochody bez tylnych świateł giną w kaskadzie wody.

Po zmroku podstawowym wyborem zawsze są światła mijania. Wolno korzystać także ze świateł drogowych na nieoświetlonych odcinkach dróg, pod warunkiem że przełączasz je na mijania za każdym razem, gdy pojawia się pojazd z przeciwka, dojeżdżasz do auta przed sobą albo mogą zostać oślepieni piesi. Podczas postoju w nocy, na przykład na poboczu w miejscu o ograniczonej widoczności, stosuje się światła pozycyjne oraz w razie potrzeby światła awaryjne.

W tunelach zasada jest jednoznaczna. Niezależnie od pory dnia i pogody masz bezwzględny obowiązek używania świateł mijania, ponieważ światła do jazdy dziennej nie włączają tylnych świateł pozycyjnych. Wjechanie do tunelu tylko na DRL sprawia, że z tyłu Twój pojazd jest praktycznie niewidoczny, co stanowi ogromne zagrożenie przy dużym natężeniu ruchu.

Mocne oświetlenie wewnętrzne, na przykład lampka kabinowa lub intensywne oświetlenie ambientowe, potrafi po zmroku odbijać się w szybach i ograniczać widoczność. Podczas jazdy nocą stosuj oświetlenie wnętrza oszczędnie, a lampki do czytania zostaw pasażerom tylko wtedy, gdy naprawdę jest taka potrzeba i nie rozpraszają kierowcy.

Kiedy włączyć światła przeciwmgłowe i kiedy je wyłączyć?

Przednie światła przeciwmgłowe możesz włączyć, gdy widoczność jest wyraźnie pogorszona przez mgłę, intensywne opady deszczu lub śniegu albo gdy jedziesz drogą krętą, oznaczoną odpowiednimi znakami, od zmierzchu do świtu. Nie zastępują one świateł mijania, ale mogą pracować razem z nimi, poprawiając oświetlenie pobocza i odcinka drogi tuż przed pojazdem. Gdy widoczność wraca do normy, warto je wyłączyć, żeby nie rozpraszać innych i nie męczyć własnego wzroku szeroką plamą światła.

Tylne światło przeciwmgielne ma bardzo intensywne czerwone światło i służy wyłącznie do zwiększenia widoczności auta w bardzo gęstej mgle lub opadach. Przepisy dopuszczają jego używanie tylko wtedy, gdy widoczność spada poniżej około 50 metrów. Gdy tylko widoczność się poprawi albo za Twoim samochodem pojawi się inny pojazd, masz obowiązek to światło niezwłocznie wyłączyć, bo w normalnych warunkach po prostu oślepia ono kierowców z tyłu.

Nadużywanie świateł przeciwmgłowych, szczególnie tylnego, jest uciążliwe dla innych i może skończyć się mandatem, na przykład rzędu 100 zł oraz punktów karnych. Często widzi się auta jadące w lekkiej mgle lub mżawce z włączonym tylnym przeciwmgielnym, choć widoczność jest dużo lepsza niż 50 metrów. Taka jazda podnosi stres i zmęczenie tych, którzy jadą za Tobą, i nie wnosi nic do bezpieczeństwa.

Praktycznym sposobem oceny, czy widoczność spadła poniżej 50 metrów, jest obserwacja odstępów między słupkami kilometrowymi lub liniami na jezdni. Jeśli widzisz raptem jedną lub dwie linie do przodu, tylne światło przeciwmgielne ma sens, gdy widać ich znacznie więcej, lepiej je wyłączyć. W gęstej mgle, stojąc w korku, warto wyłączać tylne przeciwmgielne, kiedy za Twoim autem ustawił się już inny samochód.

Jak technologia LED, ksenon i systemy adaptacyjne zmieniają liczbę i działanie świateł?

Współczesne samochody korzystają głównie z trzech technologii oświetleniowych. Klasyczne halogeny, lampy ksenonowe HID oraz rozmaite odmiany LED, w tym Matrix LED i rozwiązania adaptacyjne. Coraz częściej spotykane są także światła laserowe w autach segmentu premium. Od technologii zależą jasność, barwa światła, żywotność oraz możliwość tworzenia systemów AFS i ADB, które dynamicznie kształtują wiązkę światła na podstawie danych z kamer i czujników.

Najważniejsze cechy podstawowych technologii wyglądają następująco:

• Halogen – niska cena zakupu i prosta wymiana, żywotność zwykle 500–1000 godzin, dość żółta barwa i mniejsza jasność, większe zużycie energii.
• Ksenon HID – znacznie większa jasność i zasięg światła, barwa zbliżona do dziennej, żywotność około 2000–3000 godzin, wymóg samopoziomowania i spryskiwaczy reflektorów, wyższe koszty serwisu.
• LED – bardzo długa żywotność, często dłuższa niż przewidywany okres eksploatacji auta, bardzo niski pobór mocy, jasne białe światło, możliwość tworzenia skomplikowanych modułów i systemów adaptacyjnych, ale kosztowna wymiana całych modułów.

Technologia ma bezpośredni wpływ na to, jak wygląda „liczba świateł” w aucie, choć w dokumentach nadal mówimy o tych samych funkcjach. W reflektorach Matrix LED i systemach adaptacyjnych w jednym kloszu pracuje często kilkadziesiąt segmentów LED, które komputer przyciemnia, wyłącza lub rozjaśnia w zależności od sytuacji na drodze. Mimo to w homologacji wciąż widnieją po prostu „2 światła mijania” i „2 światła drogowe”, a nie kilkadziesiąt pojedynczych świateł.

Systemy adaptacyjne, takie jak AFS, ADB czy Matrix LED, potrafią aktywnie reagować na zakręty, obecność innych pojazdów i prędkość jazdy. Potrafią doświetlać pobocze po stronie, w którą skręcasz, przesuwać wiązkę światła wraz ze skrętem kół, a także modulować światła drogowe tak, by maksymalnie długo jechać na „długich” bez oślepiania kogokolwiek. Kamera pojazdu rozpoznaje inne auta, znaki i granice jezdni, a sterownik gasi pojedyncze segmenty LED nad nadjeżdżającym pojazdem, zostawiając pełną moc w pozostałych strefach.

W praktyce daje to kierowcy kilka bardzo odczuwalnych korzyści. Widoczność nocą jest znacznie lepsza, znaki drogowe i łuki są czytelniejsze, a oczy mniej się męczą, bo nie musisz ręcznie przełączać świateł drogowych na mijania co kilka sekund. Na nieoświetlonych drogach poza miastem system adaptacyjny utrzymuje wysoki poziom oświetlenia tam, gdzie nie ma innych użytkowników, jednocześnie precyzyjnie wycinając obszary, w których mogłoby dojść do oślepienia.

Zaawansowane technologie wpływają też na serwis i eksploatację oświetlenia. Z jednej strony rzadziej wymieniasz źródła światła, bo moduły LED czy palniki ksenonowe mają długą żywotność, z drugiej strony naprawy są droższe, bo często wiążą się z wymianą całego reflektora lub modułu elektronicznego. Po każdej naprawie blacharskiej, wymianie reflektora czy ingerencji w zawieszenie trzeba przeprowadzić kalibrację systemu adaptacyjnego, aby wiązka światła znowu spełniała wymagania przepisów i nie oślepiała innych.

Bez względu na to, czy Twoje auto ma proste halogeny, ksenony czy zaawansowane Matrix LED, zestaw wymaganych funkcji oświetlenia pozostaje taki sam. Muszą być sprawne światła mijania, drogowe, kierunkowskazy, światła hamowania STOP, światła pozycyjne przód i tył, światła cofania, tylne światło przeciwmgielne, oświetlenie tablicy rejestracyjnej oraz odpowiednie odblaski. Zmienia się sposób realizacji tych funkcji i skuteczność oświetlania drogi, ale odpowiedzialność za ich prawidłowe używanie i kontrolę sprawności wciąż spoczywa na kierowcy.